مقدار مهریه بر اساس توافق زوجین تعیین میشود و مرد مؤظف است هر زمان که زن بخواهد، مهریه او را بپردازد؛ اما اگر مرد توانایی پرداخت تمام مهریه را به صورت یکجا نداشته باشد، میتواند با اثبات عدم تمکن مالی خود، درخواست اعسار از پرداخت مهریه بدهد.
در این صورت، دادگاه ممکن است مهریه را قسطبندی کند. در واقع، اگر مردی توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد، میتواند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست اعسار مهریه را ثبت کند.
درخواست اعسار در مهریه به شرطی پذیرفته میشود که فرد مال و اموالی نداشته یا داراییهایش برای گذران زندگی او ضروری باشند.
در این راستا، مؤسسه حقوقی دادنیک با بهرمندی از وکیل مهریه مجرب، آماده ارائه مشاوره تخصصی در رابطه با اعسار در مهریه و پیگیری قانونی امور مربوط به مهریه است.
درخواست اعسار مهریه چیست؟
مهریه، حق قانونی زن است که بر اساس سند ازدواج به او تعلق میگیرد. این حق به منزله تعهد مالی مرد محسوب میشود و زن میتواند در هر زمان که اراده کند، برای دریافت آن اقدام قانونی انجام دهد.
گاهی پیش میآید که مرد به دلیل مشکلات مالی، قادر به پرداخت یکجای مهریه نباشد. در چنین شرایطی، قانون مدنی ایران، امکان اعسار از پرداخت مهریه را برای مرد فراهم کرده است.
اعسار به معنی عدم توانایی مالی برای پرداخت دین است؛ بنابراین، چنانچه مردی به پرداخت مهریه محکوم شود، اما توانایی مالی لازم برای پرداخت آن را نداشته باشد، میتواند شخصاً یا با به کمک وکیل با طرح دعوای اعسار در دادگاه، تقاضای تقسیط مهریه را ارائه بدهد.
دادگاه نیز با بررسی ادعای اعسار مهریه و ارائه دلایل و مدارک لازم، در خصوص قسطبندی مهریه تصمیمگیری خواهد کرد.
شرایط دادخواست اعسار از مهریه
برای ثبت درخواست اعسار از پرداخت مهریه، مرد باید دادخواستی را به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه دهد تا به دادگاهی که حکم اولیه را صادر کرده است، ارجاع شود.
البته، امکان استفاده از این درخواست منوط به احراز شرایط خاصی است که فرد محکوم باید آنها را داشته باشد. شرایط دادخواست اعسار از مهریه عبارتاند از:
- برای اینکه دادگاه تشخیص دهد مرد توانایی پرداخت یکجای مهریه همسرش را ندارد، باید ثابت کند که هیچ مال و دارایی به نام او نیست، مگر اموالی که قانون اجازه فروش آنها را نمیدهد (مثل منزل مسکونی یا خودروی تاکسی)؛
- دو شاهد مرد که از نظر شرع و قانون صلاحیت شهادت دارند، گواهی میدهند که فرد مورد نظر هیچ دارایی و درآمد قابل توجهی نداشته و توانایی تأمین مخارج زندگی خود را به تنهایی ندارد.
- طبق قانون، فردی که شغل اصلیاش تجارت است، نمیتواند ادعا کند که توانایی پرداخت مهریه را ندارد. در واقع، تنها راه قانونی برای یک تاجر که قادر به پرداخت بدهیهایش نیست، اعلام ورشکستگی است.
مدارک مورد نیاز درخواست اعسار مهریه چیست؟
با توجه به شرایط دادخواست اعسار مهریه، مردی که محکوم به پرداخت مهریه شده است، با ارائه مدارک لازم که در ادامه بیان میکنیم، میتواند دادخواستی مبنی بر عدم توانایی مالی (اعسار) تنظیم کند:
- ارائه نسخه رسمی حکم دادگاه مبنی بر محکومیت به پرداخت مهریه؛
- ارائه لیست کامل اموال منقول و غیرمنقول شامل ملک، خودرو، اشیاء با ارزش و …؛
- ارائه گواهی بانکی جامع که شامل تمامی حسابهای بانکی و موجودی دقیق آنها باشد؛
- ارائه سوابق کامل نقل و انتقالات مالی و اموال در طول یک سال گذشته.
اگر قصد ثبت دادخواست اعسار در مهریه را دارید، میتوانید از یک وکیل اعسار کمک بگیرید تا با آگاهی کامل نسبت به قوانین موجود، پرونده شما را پیش ببرد.
مهلت ارائه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه
مردانی که به پرداخت مهریه محکوم شدهاند، از زمان ابلاغ حکم قطعی و صدور اجرائیه، 1 ماه فرصت دارند تا دادخواست اعسار مهریه را ارائه دهند و دعوای اعسار را علیه همسر خود مطرح کنند.
توجه داشته باشید که این مهلت 1 ماهه از زمان ابلاغ اجرائیه به آنها محاسبه میشود.
در این شرایط، زن نمیتواند پس از پایان مهلت یک ماهه برای پرداخت، حکم جلب مرد را بگیرد؛ اما اگر در این بازه زمانی دادخواست اعسار در مهریه ارائه نشود، زن میتواند از دادگاه درخواست جلب شوهرش را داشته باشد.
همچنین، در صورت عدم پرداخت اقساط اعسار مهریه، زن میتواند مجدداً درخواست جلب شوهرش را مطرح کند.
در صورت جلب مرد، وی تنها در صورتی آزاد خواهد شد که یا زن رضایت دهد یا اینکه کفیل یا وثیقهگذاری مناسب را به تشخیص دادگاه معرفی کند.
در این حالت، دادگاه با صدور قرار قبولی وثیقه یا کفالت، تا روشنشدن وضعیت اعسار از پرداخت مهریه از حبس او خودداری خواهد کرد و در صورت حبس، او را آزاد میکند.
در واقع، فردی که به پرداخت مهریه محکوم شده است، چه در مدت 1 ماه تعیینشده برای اجرای حکم و پرداخت مهریه و چه پس از آن و در زمانی که به دلیل عدم پرداخت مهریه بازداشت شده است، میتواند درخواست اعسار (نداشتن توانایی مالی برای پرداخت) بدهد.
همچنین، اگر مردی که مؤظف به پرداخت مهریه است، با قرار وثیقه یا کفالت آزاد باشد و دادگاه درخواست اعسار از مهریه او را رد کند، کفیل یا وثیقهگذار مؤظف است ظرف مدت زمان 20 روز پس از ابلاغ این رأی، محکومعلیه را به دادگاه معرفی کند.
اگر کفیل یا وثیقهگذار این کار را انجام ندهد، دادگاه میتواند به اندازه مبلغ مهریه از اموال او برداشت کند یا وثیقهاش را ضبط نماید.

جمع بندی
اعسار از پرداخت مهریه به مردانی که به دلیل عدم توانایی مالی، قادر به پرداخت یکجای مهریه همسر خود نیستند، اجازه میدهد تقاضای پرداخت اقساطی مهریه را داشته باشند.
البته، برای اثبات اعسار در مهریه، مرد باید مدارک کافی مبنی بر عدم توانایی مالی خود را به دادگاه ارائه دهد. همچنین، در صورت پذیرش دادخواست اعسار، دادگاه برنامهای برای پرداخت اقساطی مهریه تعیین خواهد کرد.
مؤسسه حقوقی دادنیک با بهرهگیری از وکیل پایه یک دادگستری متخصص در امور خانواده و با تجربه در پروندههای اعسار از پرداخت مهریه، آماده ارائه مشاوره حقوقی جامع و تخصصی به مؤکلین خود است.
دادنیک با بررسی دقیق پرونده و ارائه راهکارهای قانونی، به شما کمک میکند تا بهترین نتیجه را در پرونده اعسار در مهریه کسب کنید.
سؤالات متداول
درخواست اعسار مهریه چیست؟
دادخواست اعسار در مهریه زمانی مطرح میشود که مرد توانایی مالی کافی برای پرداخت مهریه به صورت یکجا را ندارد.
مرد چه زمانی میتواند درخواست اعسار از پرداخت مهریه را بدهد؟
مرد زمانی میتواند درخواست اعسار از مهریه را بدهد که بتواند ثابت کند به دلیل مشکلات مالی جدی و واقعی، توانایی پرداخت تمام یا بخشی از مهریه را ندارد.
مرد محکوم به پرداخت مهریه تا چه مدتی فرصت دارد دادخواست اعسار در مهریه بدهد؟
مردانی که به پرداخت مهریه محکوم شدهاند، 1 ماه پس از آنکه دادگاه حکم نهایی پرداخت مهریه را به آنها ابلاغ کرد، میتوانند درخواست اعسار از پرداخت مهریه بدهند.
اگر مرد در مهلت یک ماهه، دادخواست اعسار ندهد، دیگر امکان آن را نخواهد داشت؟
اگر مردی محکوم به پرداخت مهریه شود و ظرف یک ماه درخواست اعسار از پرداخت مهریه را ندهد، زن میتواند حکم جلب او را بگیرد؛ اما مرد میتواند با گذاشتن ضمانت یا تعیین کفیل آزاد شود که در این زمان فرصت درخواست اعسار از مهریه نیز برای مرد وجود دارد.