بخشیدن مهریه تصمیمی مهم و اثرگذار است و قبل از امضا یا ثبت هر سندی باید بدانید این اقدام همیشه یک نتیجه حقوقی یکسان ندارد. در بعضی موارد، بخشش مهریه میتواند قابل رجوع باشد و خانم بعداً امکان مطالبه مهریه را داشته باشد؛ اما در روشهایی مثل ابراء مهریه یا اقرار به دریافت مهریه، معمولاً مسیر برگشت بسیار محدود یا غیرممکن میشود.
برای همین، قبل از بخشیدن مهریه باید تفاوت بذل مهریه، هبه مهریه، ابراء مهریه، بخشیدن مهریه در دفترخانه و بخشش مهریه بدون بازگشت را بدانید. در این مقاله، شرایط بخشیدن مهریه، مدارک لازم، مراحل ثبت سند رسمی، امکان رجوع از بخشش مهریه و نکات مهم قبل از امضا را به زبان ساده بررسی میکنیم.
اگر قصد دارید مهریه را ببخشید یا درباره اعتبار سندی که قبلاً امضا کردهاید ابهام دارید، میتوانید پیش از هر اقدام، شرایط خود را با کارشناسان حقوقی دادنیک مطرح کنید.
چگونه مهریه خود را ببخشیم؟
در ادامه میخواهیم با نحوه بخشیدن مهریه و نفقه آشنا شویم. در همین ابتدا بهتر است بدانید امکان بخشش مهریه به صورت شفاهی و دست نوشته اعتبار ندارد.
زن در موارد بسیاری تصمیم میگیرد یا مهریه خود را ببخشد یا بخشی از آن را دریافت کند؛ اما بخشش مهریه به چه صورت انجام میشود؟
در صورتی که در بخشش مهریه خود قاطع و مصر هستید، باید به دفتر ثبت اسناد رسمی مراجعه کنید و برای بخشیدن تمام یا بخشی از مهریه خود سندی را به امضا برسانید.
به بخشش مهریه در مجامع قانونی بذل گفته میشود. بعضی از بانوان بعد از جاری کردن خطبه عقد، اختیار مهریه را در دست میگیرند و در همان زمان مهریه خود را میبخشند که به آن بذل گفته میشود.
شاید بخشیدن مهریه در ابتدا و به صورت کلی امری ساده به نظر برسد؛ اما این امر نیز همانند سایر مسائل حقوقی به اطلاعات زیادی نیاز دارد.
روند بذل به شکلهای مختلفی امکانپذیر است. یکی از رایجترین روشهای بذل مهریه به این صورت است که زن طبق سندی اعلام میکند پیشتر مهریه خود را از همسرش دریافت کرده است.
نوع دیگری از بذل نیز وجود دارد که زن طی سندی مهریه خود را به همسرش هدیه میدهد. در نظر داشته باشید این روشها با یکدیگر فرق دارند و عواقب و تأثیر متفاوتی بر جای میگذارند.
شرایط بخشیدن مهریه
شرایط بخشش مهریه به شرح زیر است:
- زن باید عاقل و بالغ و رشید باشد.
- بخشیدن مهریه بدون شاهد و به صورت شفاهی قابل بازگشت است.
- سند بخشیدن مهریه باید به طور رسمی در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود.
- زن تنها در صورتی میتواند از بخشیدن مهریه پشیمان شود که هبه غیرمعوض و بذل در طلاق خلع رخ داده باشد.
فیلد های "*" اجباری هستند
بخشیدن مهریه طی روند طلاق توافقی
همانطور که میدانید، طلاق توافقی با توافق و سازش زن و شوهر انجام میشود. زوجه طی طلاق به صورت توافقی به دلایل منطقی قبول میکنند از یکدیگر جدا شوند.
بدین ترتیب، زن در طلاق به صورت توافقی میتواند مهریه خود را ببخشد، آن را تمام و کمال بخواهد یا قسمتی از آن را بخشیده و قسمت دیگر را طلب کند.
البته زوجه گاهی در حین طلاق به صورت توافقی فقط بخشی از مهریه خود را میبخشد و با همسرش به این توافق میرسد که بخش دیگر مهریه را به صورت ماهانه یا اقساطی دریافت کند.
به عبارت دیگر، شرایط بخشیدن مهریه یا پرداخت آن در حین طلاق به صورت توافقی بر اساس توافق بین زن و شوهر به مرحله اجرا درمیآید.
به طور کلی، زوجه در بیشتر مواقع هنگام طلاق توافقی مهریه خود را به همسرش میبخشد تا بتواند زودتر از شوهرش جدا شود.
بخشش مهریه در خارج از کشور
اگر در یکی از کشورهای خارجی زندگی میکنید و قصد دارید از همسرتان جدا شوید، به ۲ صورت باید طلاق خود را ثبت کنید.
در واقع، هم باید یک دادخواست طلاق براساس قوانین طلاق کشوری که در آن ساکن هستید به ثبت برسانید و هم باید طلاق خود را براساس قوانین کشورمان ثبت کنید.
برای ثبت طلاق براساس قوانین کشورمان باید سر موضوعاتی مانند مهریه، نفقه، حضانت فرزند و … به توافق برسید و بعد برای طلاق اقدام کنید.
جهت اقدام برای طلاق میتوانید به یک وکیل طلاق در ایران وکالت دهید تا کارها و مراحل اداری را از جانب شما پیگیری کند.
همچنین، میتوانید برای دادن وکالت به یک وکیل مجرب از طریق وبسایت میخک اقدام کنید.
اگر قصد طلاق ندارید و فقط میخواهید مهریه خود را ببخشید، میتوانید از طریق سامانه میخک به یک وکیل وکالت دهید تا بدون نیاز به حضور شما، در دفتر ثبت اسناد رسمی حضور پیدا کرده و برای بخشش مهریه اقدام کند.
پشیمانی از بخشیدن مهریه
در صورتی که زوجه سند بذل مهریه را چه به صورت رسمی و چه به صورت غیررسمی امضا کند، دیگر نمیتواند بذل خود را پس بگیرد و توافق را برهم بزند.
البته، بعضی از دادگاهها رجوع از بخشش مهریه را ممکن میدانند. در مورد رجوع و فسخ بخشش مهریه اتفاق نظر ندارند.
آنها معتقد هستند اگر سند رسمی برای بخشش مهریه وجود نداشته باشد، میتوان از بذل مهریه رجوع کرد.
به طور کلی، اگر زوجه مهریه خود را به عنوان هدیه به همسرش ببخشد، به هیچوجه نمیتواند این سند را فسخ کند.
در واقع، شوهر با سند هدیه کردن مهریه، از دینی که به گردن داشته آزاد میشود.
در بیشتر قوانین کشور ما اینگونه ذکر شده است: زمانی که فردی حقی را ببخشد، نمیتواند از بخشش خود صرفنظر کند؛ بنابراین بخشش مهریه نیز جزء همین موضوع خواهد بود.
همانطور که گفتیم، بعضی از دادگاهها حق و دین مهریه را جدای از سایر حقوق میدانند. در نتیجه، میگویند بخشش از مهریه قابل رجوع و فسخ است.
شاید برایتان سؤال شود چطور میتوان از بخشیدن مهریه رجوع کرد؟ برای این کار میتوانید به دفترخانه اسناد رسمی بروید و پشیمانی خود را اعلام کنید.
سپس، دفترخانه سندی برای رجوع از بخشش مهریه برای شما صادر میکند. ناگفته نماند این مورد تا حد زیادی به متن بخشش مهریه شما بستگی دارد.
اگر در متن بخشش مهریه از کلمه ابرا یا بذل بلارجوع استفاده شده باشد، دیگر امکان رجوع به مهریه خود را ندارید.
بخشیدن مهریه برای گرفتن وکالتنامه طلاق
پیشتر نیز گفتیم که ازدواج، طلاق و بذل مهریه همه و همه روند و اصول ویژهای دارند و در حین عقد، حق و حقوقی به زوجه تعلق میگیرد.
مهریه عندالمطالبه، حق مسکن، حق کار، حق فرزند و طلاق را میتوان در هنگام اجرای حکم عقد به زوجه انتقال داد.
یکی از رایجترین موضوعاتی که در کشور ما به آن اشاره میشود، شروط ضمن عقد است. زن و شوهر قبل از جاری شدن خطبه عقد شروط لازم را میخوانند و تأیید میکنند.
در واقع، تمامی شروط عقد باید به تأیید زن و شوهر برسد.
بر اساس قوانین تعیینشده، حق طلاق به طور معمول تحت کنترل مرد است؛ اما مرد میتواند با امضای یک سند وکالتنامه، این حق را در اختیار همسر خود بگذارد.
در این صورت تکلیف مهریه چیست؟ در بیشتر مواقع زمانی که زن حق طلاق را از شوهر خود سلب میکند، در راستای اطمینان خاطر همسرش مهریه خود را میبخشد.
در بعضی مواقع و زمانی که زن میخواهد مهریه خود را در ازای دریافت وکالتنامه طلاق ببخشد، خانواده او مخالفت میکنند.
در ۹۹ درصد پروندههایی که وکالتنامه طلاق را به زوجه دادهاند، بخشیدن مهریه نیز انجام شده است. زن برای گرفتن وکالتنامه طلاق میتواند به همراه همسر خود به دفتر ثبت اسناد مراجعه کند.
یک سند در حضور دفتردار تنظیم میشود که به واسطه آن، خانم مهریه خود را بخشیده و وکالتنامه طلاق را دریافت میکند.
بخشیدن مهریه بدون حضور شاهد
طبق قوانین وضعشده، زمانی که زن بخواهد از مهریه خود صرفنظر کند، لازم نیست شخص سومی در این روند حضور داشته باشد؛ اما از نظر عرفی، زن برای بخشش مهریه باید اجازه پدر خود را کسب کند.
به این صورت که پدر باید به دفتر ثبت اسناد مراجعه کرده و به صورت رسمی اجازه بخشش مهریه را به دختر خود بدهد.
این موضوع در قانون ذکر نشده، اما دفترخانهها بدون اجازه پدر این کار را انجام نمیدهند؛ چرا که اعتقاد دارند خانمها احساسی هستند و در شرایط احساسی تصمیمی میگیرند که بعداً از آن منصرف میشوند.
بنابراین بذل مهریه به شاهد نیاز ندارد؛ اما اجازه پدر الزامی است.
مراحل بخشیدن مهریه پیش از طلاق
بخشش مهریه روند طولانی ندارد. کافی است زن به دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده و اعلام کند قصد بذل مهریه خود را دارد.
نکته مهم این است که زن برای بذل مهریه خود نیاز نیست که به دادگاه مراجعه کند. در صورتی که زن بخواهد به همسر خود لطف کند و مهریهاش را ببخشد، باید سند صادر یا تنظیمشده را امضا و اثر انگشت بزند.
به خاطر داشته باشید روند اصلی بخشش مهریه توسط زن به شرح زیر خواهد بود:
- زن با در دست داشتن شناسنامه و گواهی ازدواج خود به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه میکند.
- سپس، حق مالی یا شرطی که از همسرش خواسته را دریافت میکند. برای مثال، همسرش به او وکالتنامه طلاق را میدهد.
- مهریه بعد از تنظیم سند رسمی (بر اساس توافقات زوجین) و اجازه رسمی پدر خانم، بخشیده میشود.
مدارک لازم برای بخشیدن مهریه
به خاطر داشته باشید که افراد برای سند رسمی باید مدارک هویتی خود را به همراه داشته باشند.
زن در صورت بذل مهریه باید در سلامت کامل روحی و روانی به سر ببرد؛ اما در صورتی که قصد دارید در دفترخانه مهریه خود را ببخشید، باید چندین مدرک را با خود به دفترخانه ببرید.
در ادامه این مدارک را نام میبریم:
- اصل کارت ملی
- اصل شناسنامه
- عقدنامه ازدواج
- سند اذن پدر برای بذل مهریه
بخشیدن مهریه و گرفتن حضانت فرزند
والدین هر دو میتوانند حضانت فرزند خود را عهدهدار شوند. سرپرستی فرزند تا قبل از ۷ سالگی بر عهده مادر و از ۷ سالگی تا زن بلوغ برعهده پدر خواهد بود؛ اما این قوانین وضعشده قابلتغییر هستند.
دادگاه در بیشتر مواقع نفع فرزندان را در نظر میگیرد و سپس رأی نهایی حضانت را صادر میکند. هر یک از والدین که سرپرستی فرزند را عهدهدار شود، والد دیگر طی زمانی مشخص فرزندش را ملاقات میکند.
در صورتی که زوجین تصمیم بگیرند به شکل توافقی از هم جدا شوند، سرپرستی فرزند نیز یکی از اموری خواهد بود که باید در مورد آن با هم به توافق میرسند.
برای مثال، گاهی بین زن و شوهر صلح برقرار میشود و مرد تصمیم میگیرد در ازای بخشش مهریه، حق سرپرستی فرزند را در اختیار زن بگذارند.
با ثبت چنین صلح و قراردادی، در صورتی که مادر واجد شرایط حضانت نباشد یا صلاحیت او از بین برود و حضانت مادر به نفع فرزند نباشد، باز هم مرد حق سرپرستی فرزند را نخواهد داشت؛ زیرا بخشش مهریه در مقابل ارائه حضانت تصویب و تأیید شده است.
بدین ترتیب، در هیچ صورتی نمیتوان این قرارداد را فسخ کرد.
شرایط بخشیدن مهریه بدون اجازه پدر
از آنجایی که زن مالک تمام و کامل مهریه خود است، میتواند در هر زمان و مکانی مهریه را به همسرش ببخشد؛ اما بیشتر دفترخانهها برای ثبت سند بخشش مهریه به اذن پدر دختر نیاز دارند.
گاهی بعد از اینکه زوجه مهریه خود را میبخشد، مرد به حرف خود پایبند نیست و او را طلاق نمیدهد. گاهی نیز زن از روی احساسات لحظهای و هیجانی خود تصمیم میگیرد مهریهاش را ببخشد.
در هر دو حالت، بذل مهریه به ضرر زوجه خواهد بود. در این صورت، اذن پدر را برای بذل مهریه الزامی میدانند تا زوجه بدون فکر و از روی احساسات یا به دلیل فشار همسرش سند بخشش مهریه را امضا نکند.
روند بخشیدن مهریه در ازدواج موقت
نوع عقد چه موقت و چه دائم مهم نیست، مرد در هر دو صورت باید مهریه همسرش را بپردازد؛ مگر اینکه زوجه طبق یک سند رسمی اعلام کند که مهریه را به نفع شوهرش میبخشد.
در روند بذل مهریه طی ازدواج موقت باید سندی به طور کتبی ضمیمه شود که طی آن زن اعلام کند مهریه خود را بخشیده است. در ضمن، هنگام امضای این سند بهتر است شاهدی نیز حضور داشته باشد.
البته، بعضی از حقوقدانان معتقد هستند دریافت مهریه تا هنگامی امکانپذیر است که عقد موقت بین زن و شوهر پایدار و معتبر باشد.
بذل مهریه زنی که به عقد موقت مردی درآمده است به طور دقیق شبیه روند بذل مهریه عقد دائم است و تفاوتی با آن ندارد.
در نتیجه، اگر زن بخواهد در حین عقد موقت مهریه خود را ببخشد، باید روند بذل مهریه در عقد دائم را پشت سر بگذارد. به طور کلی، قوانین بخشش مهریه در عقد دائم و موقت شبیه یکدیگر است.
جمع بندی
خانم ممکن است در ازای دریافت وکالتنامه طلاق یا سرپرستی فرزند خود، از مهریهاش صرفنظر کند. زن برای بخشیدن مهریه میتواند به یک دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده و سند بخشش مهریه را به ثبت برساند.
همچنین، ایرانیانی که در کشورهای خارجی زندگی میکنند نیز میتوانند از طریق سامانه mikhak.mfa.gov.ir برای بذل مهریه خود اقدام کنند.
در صورتی که برای بخشیدن مهریه به راهنمایی نیاز دارید، میتوانید از طریق واتسآپ با کارشناسان حقوقی دادنیک در ارتباط باشید.
سؤالات متداول
چه مدارکی برای بخشیدن مهریه نیاز است؟
برای بخشش مهریه مدارک شناسایی شامل کارت ملی، شناسنامه و سند نکاح یا عقدنامه به همراه سند اذن پدر زوجه نیاز است.
بخشیدن مهریه به صورت شفاهی قابل قبول است؟
خیر؛ بخشیدن مهریه به صورت شفاهی یا به صورت دستنوشته قابل استناد نیست و باید در یکی از دفاتر ثبت اسناد رسمی انجام شود.
شرایط بخشیدن مهریه چیست؟
زن باید عاقل و بالغ باشد و سند بخشیدن مهریه را در دفاتر اسناد رسمی به ثبت برساند.
آیا بخشیدن مهریه برای گرفتن حق طلاق ضروری است؟
خیر؛ زن مجبور نیست برای گرفتن وکالتنامه طلاق مهریه خود را ببخشد؛ اما این موضوع به توافق زوجین بستگی دارد و گاهی مواقع، زن برای گرفتن وکالتنامه در طلاق بذل مهریه را انجام میدهد.
آیا میتوان با بخشیدن مهریه، سرپرستی فرزندان را گرفت؟
گرفتن سرپرستی کودکان با بذل مهریه به توافق زوجین بستگی دارد و اگر مرد موافق باشد، زن میتواند در ازای گرفتن حق حضانت، مهریه خود را ببخشد.
چطور میتوان مهریه را به همسر بخشید؟
زوجین باید برای بذل مهریه به دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده و با ارائه مدارک مورد نیاز، سند بخشش مهریه را به صورت رسمی ثبت کنند.
