اگر ساخت‌وساز همسایه بدون مجوز، برخلاف پروانه ساختمانی یا همراه با ایجاد مزاحمت و خسارت برای ملک شما باشد، می‌توانید موضوع را پیگیری کنید. در تخلفات ساختمانی مثل ساخت بدون پروانه یا ساخت برخلاف مفاد پروانه، معمولاً شهرداری اولین مرجع پیگیری است و طبق ماده ۱۰۰ قانون شهرداری امکان جلوگیری از عملیات ساختمانی بدون پروانه یا مخالف پروانه وجود دارد.
اگر مشکل شما سر و صدای شدید، مسدود شدن مسیر، آسیب به دیوار یا ساختمان مجاور یا سایر مزاحمت‌های ناشی از عملیات ساختمانی باشد، نوع اقدام به شرایط پرونده بستگی دارد و ممکن است علاوه بر گزارش به شهرداری، نیاز به جمع‌آوری مستندات و پیگیری قضایی نیز وجود داشته باشد.
در ادامه، مراحل شکایت از ساخت و ساز همسایه، تلفن شکایت به شهرداری، شکایت از تخلف ساختمانی و سر و صدای ساختمان‌سازی، مدارک لازم و نمونه متن شکایت را بررسی می‌کنیم.
شکایت از ساخت و ساز همسایه را از کجا شروع کنیم؟
مرجع مناسب برای شکایت به نوع مشکلی که ایجاد شده بستگی دارد.
اگر ساختمان بدون پروانه ساخته می‌شود یا مالک برخلاف پروانه اقدام کرده است، موضوع را ابتدا به شهرداری منطقه گزارش دهید. شهرداری طبق ماده ۱۰۰ قانون شهرداری اختیار دارد از ادامه عملیات ساختمانی بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه جلوگیری کند و موضوع تخلف را در مسیر قانونی مربوط بررسی کند.
اما اگر ساخت‌وساز علاوه بر تخلف ساختمانی، باعث خسارت به ملک شما، ایجاد مزاحمت در استفاده از ملک یا تضییع یکی از حقوق شما شده باشد، ممکن است نیاز به اقدام قضایی نیز وجود داشته باشد.
اگر مشکل شما فقط به ساخت‌وساز محدود نیست و با انواع دیگری از مزاحمت همسایه مواجه هستید، راه‌های کلی شکایت از همسایه را جداگانه توضیح داده‌ایم.
تلفن شکایت از ساخت و ساز همسایه چیست؟
برای شکایت از ساخت و ساز همسایه در تهران می‌توان از مسیرهای ارتباط مردمی شهرداری از جمله ۱۳۷ و ۱۸۸۸ استفاده کرد. در سال ۱۴۰۵ بخشی از خدمات این سامانه‌ها به «شهرزاد» منتقل شده است؛ بنابراین نحوه ثبت و پیگیری آنلاین پیام ممکن است تغییر کرده باشد.
اگر در شهری غیر از تهران هستید، بهتر است از سامانه ارتباط مردمی یا شماره اعلام تخلفات شهرداری همان شهر استفاده کنید؛ بنابراین ۱۳۷ و ۱۸۸۸ را نباید به‌عنوان شماره ثابت همه شهرداری‌های کشور در نظر داشت.
مراحل شکایت از تخلف ساختمانی همسایه
ابتدا از تخلف یا مزاحمت ایجادشده مستند تهیه کنید؛ عکس و فیلم، تاریخ و ساعت وقوع مزاحمت، مکاتبات و در صورت وجود گزارش مأمور یا شهرداری می‌تواند در ادامه پیگیری مفید باشد.
سپس تخلف را به شهرداری محل وقوع ملک اعلام کنید. اگر ساخت بدون پروانه یا برخلاف پروانه باشد، شهرداری می‌تواند براساس ماده ۱۰۰ موضوع را بررسی و در صورت احراز شرایط، از ادامه عملیات جلوگیری کند.
اگر موضوع فقط تخلف ساختمانی نباشد و به ملک شما خسارت وارد شده یا برای استفاده از ملک شما مزاحمت ایجاد شده باشد، امکان پیگیری قضایی نیز وجود دارد. اگر احتمال از بین رفتن آثار خسارت وجود داشته باشد، تأمین دلیل می‌تواند برای ثبت وضعیت فعلی ملک و نظر کارشناس مفید باشد؛ رسیدگی به درخواست تأمین دلیل طبق قانون شوراهای حل اختلاف در صلاحیت دادگاه صلح قرار گرفته است.
در چه مواردی می‌توان از ساخت و ساز همسایه شکایت کرد؟
از جمله مواردی که ممکن است امکان پیگیری داشته باشند می‌توان به ساخت بدون پروانه یا برخلاف پروانه، تجاوز به ملک یا حدود آن، وارد شدن خسارت به دیوار یا ساختمان مجاور، ایجاد خطر برای ساختمان‌های اطراف، مسدود کردن راه دسترسی، استفاده غیرمجاز از معبر برای مصالح و ایجاد مزاحمت نامتعارف ناشی از عملیات ساختمانی اشاره کرد.
صرف اینکه همسایه در ملک خود ساخت‌وساز می‌کند، به‌تنهایی برای شکایت کافی نیست؛ باید تخلف از مقررات، ورود ضرر یا ایجاد مزاحمت قابل استناد وجود داشته باشد.
قوانین حقوق همسایه در ساخت و ساز
دو قاعده مهم در این موضوع وجود دارد. طبق ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، مالک برای شروع ساختمان در محدوده یا حریم شهر باید پروانه بگیرد و شهرداری می‌تواند از عملیات ساختمانی بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه جلوگیری کند.
از طرف دیگر، طبق قانون مدنی شخص نمی‌تواند در ملک خود تصرفی انجام دهد که باعث ضرر همسایه شود، مگر تصرفی که در حد متعارف و برای رفع نیاز یا جلوگیری از ضرر خود او باشد.
بنابراین داشتن مالکیت یا حتی پروانه ساختمانی به این معنا نیست که مالک می‌تواند بدون رعایت ضوابط فنی و حقوق املاک مجاور هر نوع عملیاتی انجام دهد.
تخلفاتی مثل ساخت بدون پروانه، عدم استحکام، تجاوز به معابر یا تغییر کاربری ممکن است در کمیسیون ماده ۱۰۰ بررسی شوند که با کمک وکیل کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری قابل پیگیری خواهد بود.
شکایت از سر و صدای ساختمان سازی
اگر سر و صدای عملیات ساختمانی از حد متعارف خارج شده و برای ساکنان اطراف مزاحمت جدی ایجاد می‌کند، ابتدا می‌توانید موضوع را از طریق شهرداری و مسیرهای رسیدگی به مزاحمت‌های شهری گزارش کنید.
برای اثبات تکرار و شدت مزاحمت نیز می‌توانید تاریخ و ساعت فعالیت‌ها را ثبت کنید و در صورت امکان عکس، فیلم، شهادت سایر همسایگان یا گزارش مأمور مربوط را نگه دارید.
اگر مزاحمت ادامه پیدا کند یا همراه با خسارت یا تضییع حقوق شما باشد، بسته به وضعیت پرونده امکان پیگیری قضایی نیز وجود دارد.
اگر مزاحمت مربوط به سروصدای عمومی همسایه و نه عملیات ساختمانی است، شرایط پیگیری در مطلب شکایت از سروصدای بچه همسایه توضیح داده شده است.
مدارک لازم برای شکایت از ساخت و ساز همسایه
مدارک به نوع شکایت بستگی دارد، اما عکس و فیلم عملیات ساختمانی، مشخصات و نشانی ملک مورد شکایت، گزارش شهرداری یا مأمور، شهادت همسایگان، مدارک مربوط به خسارت واردشده و در صورت لزوم نظر کارشناس می‌تواند در پیگیری پرونده مؤثر باشد.
برای طرح دعوای قضایی نیز مدارک هویتی و مستندات مرتبط با ادعای شما لازم خواهد بود.
متن شکایت از ساخت و ساز همسایه
می‌توانید برای گزارش تخلف به شهرداری از متن زیر استفاده کنید:
موضوع: درخواست بررسی تخلف ساختمانی ملک مجاور
با سلام؛
اینجانب … ساکن ملک واقع در … به استحضار می‌رسانم در ملک مجاور به نشانی … عملیات ساختمانی در حال انجام است که موجب … [شرح تخلف، مزاحمت یا خسارت] شده است.
با توجه به احتمال عدم رعایت مفاد پروانه ساختمانی و حقوق املاک مجاور، خواهشمند است دستور فرمایید کارشناسان مربوط نسبت به بازدید از محل، بررسی وضعیت پروانه و در صورت احراز تخلف، انجام اقدامات قانونی لازم اقدام کنند.
مدارک و مستندات مربوط نیز در صورت نیاز ارائه خواهد شد.
اگر موضوع شما مطالبه خسارت، رفع مزاحمت یا توقف اقدام خاصی باشد، متن دادخواست یا شکایت قضایی باید متناسب با همان خواسته تنظیم شود و این نمونه جایگزین آن نیست.
اگر ساخت و ساز همسایه به ملک شما خسارت زده باشد چه کنیم؟
اگر عملیات گودبرداری، تخریب یا ساخت باعث ترک‌خوردگی دیوار، نشست ساختمان یا خسارت دیگری شده است، بهتر است قبل از تعمیر یا تغییر وضعیت محل، از خسارت‌ها مستند تهیه شود.
در مواردی که احتمال دارد آثار خسارت بعداً از بین برود یا اثبات آن دشوار شود، می‌توان برای تأمین دلیل و ثبت وضعیت موجود اقدام کرد. طبق مقررات فعلی، تأمین دلیل از موارد صلاحیت دادگاه صلح است.
دلایل اصلی برای طرح شکایت از ساخت‌وساز همسایه
ساخت‌وسازهای همسایه، در صورت عدم رعایت قوانین و مقررات شهری و ایجاد مزاحمت‌های مختلف برای ساکنان اطراف، می‌تواند به یک مشکل جدی تبدیل شود. برخی از رایج‌ترین دلایل شکایت از ساخت‌وساز همسایه، شامل انجام فعالیت‌های ساختمانی نظیر زیر است:
- فعالیت در ساعات غیرمجاز و ایجاد آلودگی صوتی شدید
- استفاده نکردن از تجهیزات ایمنی مناسب و در نتیجه ایجاد خطر ریزش آوار و آلودگی محیط زیست
- بی‌توجهی به استحکام و ایمنی ساختمان‌های مجاور
- عدم توجه به تذکرات همسایگان و ادامه مزاحمت‌ها
- پرتاب اشیاء سنگین از ارتفاع و ایجاد خطر جانی و مالی
- مسدود کردن راه‌های دسترسی مشترک و معابر عمومی
جمع بندی
برای شکایت از ساخت و ساز همسایه ابتدا باید مشخص شود مشکل شما تخلف ساختمانی، مزاحمت یا ورود خسارت به ملک است. در ساخت بدون پروانه یا برخلاف پروانه، شهرداری مرجع اصلی بررسی تخلف ساختمانی است؛ اما اگر ساخت‌وساز موجب خسارت یا تضییع حقوق شما شده باشد، ممکن است پیگیری قضایی نیز لازم باشد.
بهتر است از همان ابتدای بروز مشکل، عکس، فیلم، گزارش شهرداری و سایر مستندات را حفظ کنید. اگر خسارت واردشده جدی است یا آثار آن ممکن است از بین برود، استفاده از تأمین دلیل قبل از انجام تعمیرات می‌تواند برای حفظ مستندات پرونده مفید باشد.
سوالات متداول
تلفن شکایت از ساخت و ساز همسایه چیست؟
در تهران می‌توانید تخلفات و مزاحمت‌های شهری را از طریق مسیرهای ارتباط مردمی شهرداری مانند ۱۳۷ و ۱۸۸۸ پیگیری کنید. در سایر شهرها باید از سامانه یا شماره شهرداری همان شهر استفاده شود.
شکایت از تخلف ساختمانی همسایه را کجا مطرح کنیم؟
اگر موضوع ساخت بدون پروانه یا ساخت برخلاف پروانه است، ابتدا تخلف را به شهرداری محل وقوع ملک گزارش کنید.
آیا می‌توان جلوی ساخت و ساز غیرمجاز همسایه را گرفت؟
اگر ساختمان بدون پروانه یا برخلاف مفاد پروانه ساخته شود، شهرداری طبق ماده ۱۰۰ می‌تواند از ادامه عملیات جلوگیری و موضوع را از مسیر قانونی پیگیری کند.
برای شکایت از سر و صدای ساختمان سازی چه مدرکی لازم است؟
ثبت زمان مزاحمت، عکس و فیلم، شهادت همسایگان و گزارش مأمور یا شهرداری می‌تواند برای اثبات مزاحمت مفید باشد.
اگر ساخت و ساز به خانه من خسارت زده باشد چه کار کنم؟
ابتدا خسارت را مستند کنید. اگر احتمال تغییر یا از بین رفتن آثار خسارت وجود دارد، می‌توانید پیش از تعمیرات برای تأمین دلیل اقدام کنید.
