تقسیم ارث بدون حضور یکی از وراث چگونه است؟

اختلاف بین ورثه یکی از رایج‌ترین مشکلات بعد از فوت متوفی است. گاهی یکی از وراث حاضر به فروش ملک نیست، در ملک ورثه‌ای سکونت دارد، برای انحصار وراثت همکاری نمی‌کند یا اجازه تقسیم ترکه را نمی‌دهد. در چنین شرایطی، سوال اصلی این است که آیا مخالفت یک وارث می‌تواند مانع تقسیم ارث یا فروش ملک ورثه‌ای شود؟

در پاسخ باید گفت عدم رضایت یکی از وراث، به‌تنهایی مانع پیگیری قانونی تقسیم ارث نیست. هر یک از ورثه می‌تواند برای دریافت گواهی انحصار وراثت، تقسیم ترکه، مطالبه سهم‌الارث یا فروش مال مشاع از مسیر قانونی اقدام کند. البته اگر ملکی بین وراث مشترک باشد، هیچ‌کدام از ورثه حق فروش یا تصرف در کل ملک بدون رضایت سایرین را ندارند و فقط می‌توانند درباره سهم خود تصمیم بگیرند. اگر در این مورد سوال بیشتری دارید می‌توانید از طریق کارشناسان موسسه حقوقی دادنیک مشاوره رایگان داشته باشید و کارهای حقوقی خود را با موسسه پیش ببرید.

آیا تقسیم ارث بدون رضایت یکی از وراث امکان‌پذیر است؟

بله، اگر یکی از وراث برای تقسیم ارث رضایت نداشته باشد یا در روند تقسیم ترکه همکاری نکند، سایر وراث همچنان می‌توانند از مسیر قانونی اقدام کنند. در واقع، رضایت همه وراث برای شروع مراحل قانونی تقسیم ارث لازم نیست و هر یک از ورثه می‌تواند درخواست تقسیم سهم خود را مطرح کند.

در این شرایط، ابتدا باید وراث قانونی متوفی مشخص شوند و گواهی انحصار وراثت دریافت شود. بعد از آن، اگر توافقی برای تقسیم یا فروش اموال وجود نداشته باشد، موضوع از طریق دادگاه پیگیری می‌شود و دادگاه با توجه به نوع مال، سهم هر وارث و امکان تقسیم یا فروش، تصمیم لازم را می‌گیرد.

توصیه می‌کنیم بعد از تعیین تمام دارایی‌های به جا مانده از فرد متوفی به صورت توافقی به تقسیم ترکه مشغول شوید ولی اگر عدم توافق رخ داد وراث باید به دادگاه صالح مراجعه کنند تا مشخص شود کدام یک از طرفین محق است. به عبارت دیگر در صورت عدم توافق وراث بر سر تقسیم یا حتی فروش ارثیه، وراث باید درخواست خود را به دادگاه صالحی اعلام کنند و در ادامه دادگاه برای تقسیم ترکه دست به کار می‌شود. به خاطر داشته باشید حتی هر یک از وراث می‌توانند به صورت جداگانه برای تقسیم ترکه درخواستی ثبت کنند.

اگر یکی از وراث حاضر به فروش نباشد چه باید کرد؟

اگر یکی از وراث حاضر به فروش ملک ورثه‌ای نباشد، سایر ورثه نمی‌توانند بدون طی مراحل قانونی کل ملک را بفروشند. اما می‌توانند برای تقسیم ترکه یا فروش مال مشاع از طریق دادگاه اقدام کنند. در صورتی که ملک قابل تقسیم نباشد، ممکن است دادگاه دستور فروش ملک را صادر کند تا مبلغ حاصل از فروش بین وراث تقسیم شود.

نکته مهم این است که هر وارث فقط نسبت به سهم خود اختیار دارد. یعنی می‌تواند سهم‌الارث خود را منتقل کند، اما حق ندارد بدون رضایت سایر وراث کل ملک یا سهم دیگران را بفروشد. اگر چنین اقدامی انجام شود، در پروسه انحصار وراثت ورثه می‌توانند نسبت به سهم سایر وراث اعتراض و پیگیری داشته باشند.

مراحل تقسیم ارث درصورت عدم همکاری ورثه

از آنجایی که مراحل تقسیم ارث در صورت عدم همکاری ورثه در تقسیم ارث بسیار طولانی و پیچیده است، در ابتدا توصیه می‌کنیم سعی کنید تقسیم ترکه را به صورت توافقی انجام دهید و تا جای ممکن رضایت و همکاری یکدیگر را جلب کنید ولی اگر باز هم یکی از وراث راضی نبود، در قدم اول به سراغ وکیل انحصار وراثت بروید.

برای انتخاب وکیل خبره و مورد نظر خود می‌توانید از موسسه حقوقی دادنیک نیز کمک بگیرید. کارشناسان حرفه‌ای این موسسه می‌توانند به شما در انتخاب وکیل مورد نظرتان کمک کنند.در صورتی که بعد از مذاکره و کمک گرفتن از وکیل باز هم نتوانستید به توافق و همکاری مورد نظر دست پیدا کنید، باید براساس مراحل زیر پیش روید:

•       اطلاعات کاملی از ملک مشاع یا دارایی باقی مانده از متوفی در اختیار دادگاه صالح قرار می‌گیرد.
•       در ادامه ملک مورد نظر پلمپ می‌شود یا دارایی‌ها شناسایی می‌شوند  .
•       کارشناسان مربوطه به صورت قانونی ملک یا دارایی فرد متوفی را مورد کارشناسی و بررسی قرار می‌دهند.
•       در پایان بررسی‌های کارشناسان دادگاه، سهم الارث هر یک از وراث تعیین و عدم رضایت فرد مورد نظر نیز برطرف می‌شود.

اگر یکی از وراث در ملک ورثه‌ای نشسته باشد چه باید کرد؟

اگر یکی از وراث بدون رضایت سایر ورثه در ملک ورثه‌ای سکونت داشته باشد یا مانع استفاده دیگران از ملک شود، سایر وراث می‌توانند برای پیگیری حقوق خود اقدام کنند. چون ملک ورثه‌ای معمولاً بین همه وراث مشترک است و هیچ وارثی حق ندارد بدون اجازه بقیه، تمام ملک را در اختیار خود بگیرد.

در این شرایط، وراث می‌توانند با ارائه گواهی انحصار وراثت و مدارک مالکیت، موضوع تصرف ملک ورثه‌ای را از طریق دادگاه پیگیری کنند. بسته به شرایط پرونده، امکان طرح دعوای خلع ید مشاعی، مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف یا درخواست تقسیم و فروش ملک وجود دارد.

در صورت عدم رضایت وراث تکلیف فروش اموال مشاع چیست؟

پیش از این نیز گفتیم بهترین راهکار برای فروش اموال مشترک، کسب رضایت تمام وراث است ولی در صورتی که برخی از وراث همچنان برای فروش مال مشاع رضایت نداشته باشند، باید به صورت قانونی دست به کار شد. برای مثال اگر یکی از وراث مال مشاع را بدون رضایت دیگران به فروش برساند، سایر وارث 2 راه پیش‌رو دارند.

•       با معامله موافقت کنند.
•       با اعلام نارضایتی خود معامله را باطل کنند.

به خاطر داشته باشید با توجه به اینکه مال مشاع است و تمام وراث در آن سهم دارند، بعد از اینکه یکی از ورثه ملک مشاع را به فروش برساند، سایر افراد باید به دادگاه مراجعه کنند و برای ابطال معامله دست به کار شوند. در ضمن اگر مال مشاعی با عدم رضایت وراث به فروش برسد، فرد فروشنده مرتکب جرم شده است.

جرم انتقال مال غیر یکی از جرایمی است که در پی پرونده‌های تقسیم و فروش اموال مشاع دیده می‌شود. به طور کلی اگر وراث برای فروش مال مشاع به توافق نرسند، بهتر است از دادگاه خواسته شود برای فروش ملک مشاع دست به کار شود و البته بد نیست اگر هر یک از وراث به صورت جداگانه این درخواست خود را ثبت کنند.

مطالبه سهم الارث با وجود عدم رضایت وراث

اگر به هنگام محاسبه سهم الارث عدم رضایت وراث رخ دهد، باید به صورت قانونی برای تقسیم این ارثیه دست به کار شد. همان‌طور که می‌دانید قدم اول برای مطالبه سهم الارث انجام انحصار وراثت است. این عمل نیز با کمک و از طریق اداره شورای حل اختلاف انجام می‌شود. 

در ادامه باید برای تحریر و مهم و موم ماترک فرد متوفی تقاضا دهید. توجه داشته باشید تقاضا تحریر ترکه از طریق شورا قابل انجام است. بعد از ثبت این تقاضا باید به سراغ دادگاه بروید و از دادگاه صالحبرای تقسیم ماترک فرد متوفی کمک بخواهید.

اجاره ملک موروثی در صورت عدم رضایت وراث

ملک موروثی تا زمانی که بین وراث تقسیم نشده باشد، معمولاً مال مشاع محسوب می‌شود؛ یعنی همه ورثه به نسبت سهم خود در آن حق دارند. به همین دلیل، هیچ‌یک از وراث نمی‌تواند بدون رضایت سایر ورثه، کل ملک ورثه‌ای را اجاره دهد یا آن را در اختیار شخص دیگری قرار دهد.

اگر یکی از وراث بدون اجازه بقیه، ملک موروثی را اجاره دهد، سایر ورثه می‌توانند نسبت به این اقدام اعتراض کنند. در چنین حالتی، اجاره نسبت به سهم همان وارث ممکن است قابل بررسی باشد، اما تصرف مستأجر در کل ملک بدون رضایت همه مالکان مشاع می‌تواند باعث طرح دعوا و پیگیری حقوقی شود.

تقسیم ارث بدون حضور ورثه خارج از کشور

زندگی یکی از وراث در خارج از کشور، مانع انحصار وراثت، تقسیم ترکه یا پیگیری فروش ملک ورثه‌ای نمی‌شود. اگر یکی از وراث خارج از ایران باشد و در روند تقسیم ارث همکاری نکند، سایر وراث می‌توانند از مسیر قانونی برای مشخص شدن سهم‌الارث، تقسیم اموال یا فروش مال مشاع اقدام کنند.

در این شرایط، ابتدا باید وراث قانونی متوفی مشخص شوند و گواهی انحصار وراثت دریافت شود. بعد از آن، اگر وارث خارج از کشور حاضر به توافق، امضا یا فروش سهم خود نباشد، سایر ورثه می‌توانند موضوع را از طریق دادگاه پیگیری کنند. عدم حضور فیزیکی یکی از وراث در ایران، به‌تنهایی باعث توقف روند تقسیم ارث نمی‌شود.

اگر وارثی که خارج از کشور زندگی می‌کند نسبت به تقسیم ترکه، فروش ملک ورثه‌ای یا گواهی انحصار وراثت خلرج از کشور اعتراض داشته باشد، باید اعتراض یا ادعای خود را از مسیر قانونی مطرح کند. این فرد می‌تواند با تنظیم وکالتنامه رسمی برای وکیل در ایران، پیگیری پرونده را به نماینده قانونی خود بسپارد.

همچنین اگر ورثه خارج از کشور قصد همکاری داشته باشد، می‌تواند از طریق وکالتنامه، اختیار انجام امور مربوط به انحصار وراثت، تقسیم ترکه، فروش ملک یا دریافت سهم‌الارث را به شخص دیگری در ایران بدهد. در نتیجه، چه وارث خارج از کشور موافق باشد و چه همکاری نکند، مسیر قانونی برای تعیین تکلیف ارث همچنان قابل پیگیری است.

تقسیم ارث توسط دادگاه در صورت عدم رضایت وراث

اگر وراث برای تقسیم ارث، فروش ملک ورثه‌ای یا تعیین سهم‌الارث به توافق نرسند، هر یک از ورثه می‌تواند از طریق دادگاه برای تقسیم ترکه اقدام کند. در این شرایط، لازم نیست همه وراث با تقسیم ارث موافق باشند یا در ابتدا همراهی کنند؛ کافی است یکی از ورثه یا ذی‌نفعان قانونی درخواست رسیدگی را ثبت کند.

برای شروع این روند، معمولاً ابتدا باید گواهی انحصار وراثت دریافت شود تا وراث قانونی متوفی و سهم هرکدام مشخص شود. سپس درخواست تقسیم ترکه یا فروش مال مشاع از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود و دادگاه با بررسی مدارک، نوع اموال، تعداد وراث و امکان تقسیم یا فروش، درباره نحوه تقسیم تصمیم می‌گیرد.

اگر مال قابل تقسیم باشد، در جلسه اول دادگاه تقسیم ترکه سهم هر وارث را مشخص می‌کند. اما اگر مال، مثل بسیاری از املاک ورثه‌ای، قابل تقسیم نباشد یا تقسیم آن باعث ضرر شود، امکان صدور دستور فروش وجود دارد تا مبلغ حاصل از فروش بین وراث تقسیم شود.

شکایت یکی از وراث برای گرفتن سهم‌الارث

اگر یکی از وراث نسبت به تقسیم ارث، فروش ملک، تصرف اموال یا میزان سهم‌الارث خود اعتراض داشته باشد، می‌تواند از مسیر قانونی شکایت یا دادخواست خود را ثبت کند. این شکایت ممکن است مربوط به تقسیم نشدن ترکه، تصرف ملک توسط یکی از وراث، فروش بدون رضایت، اجاره ملک موروثی یا اختلاف درباره سهم هر وارث باشد.

برای پیگیری چنین دعوایی، داشتن مدارکی مثل گواهی انحصار وراثت، مدارک هویتی، سند ملک یا مدارک مالکیت، اسناد مربوط به تصرف یا فروش مال و هر مدرکی که سهم‌الارث یا تخلف یکی از وراث را نشان دهد، اهمیت دارد. دادگاه پس از بررسی مدارک و اظهارات طرفین، درباره نحوه تقسیم یا جبران حقوق وراث تصمیم می‌گیرد.

عدم حضور یکی از وراث در دادگاه

عدم حضور یکی از وراث در دادگاه، مانع رسیدگی به پرونده تقسیم ارث نمی‌شود. اگر یکی از وراث برای انحصار وراثت، تقسیم ترکه یا فروش ملک مشاع همکاری نکند، دادگاه می‌تواند پس از انجام ابلاغ قانونی، رسیدگی را ادامه دهد.

بنابراین برای تقسیم ارث، حضور همه وراث در تمام مراحل الزامی نیست. اگر یکی از وراث حاضر نشود یا از همکاری خودداری کند، نتیجه رسیدگی از طریق ابلاغ قانونی به او اعلام می‌شود و دادگاه می‌تواند براساس مدارک موجود و قوانین ارث، درباره تقسیم ترکه یا فروش مال تصمیم بگیرد.

جمع بندی

تقسیم ارث بدون رضایت یکی از وراث امکان‌پذیر است و مخالفت یا عدم حضور یک وارث، روند قانونی تقسیم ترکه را متوقف نمی‌کند. اگر ورثه با هم توافق نکنند، هر یک از آن‌ها می‌تواند از طریق دادگاه برای تقسیم ترکه، مطالبه سهم‌الارث یا فروش ملک مشاع ورثه ای اقدام کند.

در مورد ملک ورثه‌ای، هر وارث مالک سهم خود است و می‌تواند درباره سهم‌الارث خودش تصمیم بگیرد؛ اما فروش، اجاره یا تصرف کل ملک بدون اجازه سایر وراث می‌تواند باعث شکایت و پیگیری حقوقی شود. بنابراین در صورت عدم همکاری ورثه، بهترین مسیر این است که ابتدا گواهی انحصار وراثت دریافت شود و سپس تقسیم یا فروش اموال از طریق مراجع قانونی پیگیری شود.

سوالات متداول تقسیم ارث بدون رضایت وراث