سوالی که برای بسیاری پیش میآید این است که برای انحصار وراثت کجا برویم؟ در مرحله اول وراث باید از مراجع صدور آگهی، گواهی فوت بگیرند. همچنین افرادی که ارث می برند و نسبت آن ها باید ذکر شود و میزان مالیات بر ارث نیز مشخص گردد.
مراحل انحصار وراثت در قانون جدید با گذشته تفاوت مهمی پیدا کرده است. در گذشته، وراث باید برای دریافت گواهی انحصار وراثت به شورای حل اختلاف، دفترخانه و مراجع مختلف مراجعه میکردند؛ اما طبق قانون جدید، صدور گواهی انحصار وراثت از طریق سامانه و زیرنظر سازمان ثبت احوال انجام میشود.
در حال حاضر، پس از ثبت گواهی فوت، اصل بر این است که گواهی انحصار وراثت بدون نیاز به درخواست وراث و بر اساس اطلاعات ثبت احوال صادر شود. با این حال، در بعضی موارد مثل فوتهای قبل از اجرای قانون جدید، ناقص بودن اطلاعات، نیاز به اصلاح گواهی یا اعتراض به اسامی وراث، ممکن است پیگیری از طریق سامانه سهیم یا مراجع مربوط لازم باشد. در ادامه، مراحل گام به گام انحصار وراثت و نحوه انجام انحصار وراثت الکترونیکی را توضیح میدهیم.
در صورتی که میخواهید انحصار وراثت سریع تر انجام شود و در هیچ کدام از مراحل حضور نداشته باشید بهتر است با یک وکیل انحصار وراثت مشورت کنید. برای ارتباط با وکیل متخصص انحصار وراثت می تواند با کارشناسان حقوقی دادنیک تماس بگیرید.
مراحل انحصار وراثت در قانون جدید
در قانون جدید، روند انحصار وراثت تا حد زیادی الکترونیکی شده است. یعنی بعد از ثبت فوت، سازمان ثبت احوال اطلاعات مربوط به متوفی و وراث را از پایگاههای اطلاعاتی بررسی میکند و گواهی انحصار وراثت را بهصورت سامانهای صادر میکند.
این تغییر باعث شده بسیاری از مراحل قدیمی مثل مراجعه مستقیم به شورای حل اختلاف، دریافت فرم حضوری، تأیید وراثت در دفترخانه و انتشار آگهی روزنامه برای همه پروندهها مثل قبل مطرح نباشد. البته اگر اطلاعات وراث ناقص باشد، اختلاف یا اعتراض وجود داشته باشد یا فوت مربوط به قبل از اجرای قانون جدید باشد، ممکن است نیاز به ثبت درخواست، اصلاح اطلاعات یا پیگیری جداگانه وجود داشته باشد.
مراحل گام به گام انحصار وراثت الکترونیکی
قبل از آن که با مراحل انحصار وراثت آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله آیا انحصار وراثت اجباری است از بلاگ دادنیک را مطالعه کنید. مراحل گام به گام انحصار وراثت الکترونیکی از ثبت گواهی فوت شروع میشود و با صدور، ابلاغ و در صورت لزوم اعتراض یا اصلاح گواهی ادامه پیدا میکند. در این مسیر، سامانه سهیم و اطلاعات ثبت احوال نقش اصلی را دارند.
مرحله اول؛ گرفتن گواهی فوت
اولین مرحله انحصار وراثت، ثبت رسمی فوت شخص است. پس از فوت شخص، اطلاعات فوت از طریق مراجع مربوط در ثبت احوال ثبت میشود و گواهی فوت برای متوفی صادر خواهد شد.
تا زمانی که گواهی فوت بهصورت رسمی ثبت نشده باشد، امکان صدور گواهی انحصار وراثت وجود ندارد. بنابراین ثبت فوت و مشخص بودن اطلاعات هویتی متوفی، نقطه شروع مراحل انحصار وراثت است.
مرحله دوم؛ بررسی اطلاعات وراث در ثبت احوال
بعد از ثبت فوت، اطلاعات خانوادگی، سببی و نسبی متوفی در پایگاههای اطلاعاتی ثبت احوال بررسی میشود. در این مرحله، نسبت وراث با متوفی، طبقه و درجات وراث و اشخاصی که طبق قانون از متوفی ارث میبرند مشخص میشود.
اگر اطلاعات ثبت احوال کامل باشد، فرایند صدور گواهی بدون نیاز به مراجعه حضوری وراث انجام میشود. اما اگر اطلاعات ناقص یا دارای ابهام باشد، ممکن است نیاز به اصلاح اطلاعات، ارائه مدارک انحصار وراثت تکمیلی یا پیگیری از طریق سامانه سهیم وجود داشته باشد.
مرحله سوم؛ صدور گواهی انحصار وراثت
پس از بررسی اطلاعات، گواهی انحصار وراثت صادر میشود. در این گواهی، اسامی وراث قانونی متوفی و سهمالارث هر یک از آنها مشخص میشود.
گواهی انحصار وراثت برای انجام بسیاری از امور بعد از فوت لازم است؛ از جمله انتقال سند ملک، برداشت یا تعیین تکلیف حساب بانکی متوفی، پیگیری سهام، امور مالیاتی، تقسیم ترکه و سایر اقدامات مربوط به اموال متوفی.
مرحله چهارم؛ ابلاغ الکترونیکی گواهی به وراث
بعد از صدور گواهی، نتیجه بهصورت الکترونیکی به وراث و اشخاص ذینفع ابلاغ میشود. وراث میتوانند گواهی صادرشده را بررسی کنند و در صورت صحیح بودن اطلاعات، از آن برای امور اداری، مالی و حقوقی مربوط به ترکه استفاده کنند.
در قانون جدید، اطلاعات گواهی میتواند بهصورت برخط در اختیار برخی دستگاههای مرتبط مثل سازمان ثبت اسناد، سازمان امور مالیات بر ارث، بانک مرکزی، سازمان بورس و سایر نهادهای لازم قرار بگیرد تا پیگیری امور بعد از فوت سادهتر شود. پس از محاسبه میزان مالیات بر ارث مجموع داراییهای فرد را با رسیدی توسط اداره دارایی به فرد مراجعه کننده تحویل خواهد شد.
مرحله پنجم؛ اعتراض یا اصلاح گواهی انحصار وراثت
اگر یکی از وراث یا ذینفعان نسبت به گواهی صادرشده اعتراض داشته باشد، میتواند در مهلت قانونی اعتراض خود را ثبت کند. اعتراض ممکن است به دلیل حذف نام یکی از وراث، اشتباه در مشخصات، اشتباه در نسبت افراد با متوفی یا ایراد در سهمالارث باشد.
در مواردی هم ممکن است مشکل فقط یک اشتباه شکلی یا سهو قلم باشد. در این حالت، اگر اصلاح با اطلاعات موجود در سامانه قابل انجام باشد، گواهی اصلاحی صادر میشود. اما اگر اختلاف جدی درباره وراث یا سهمالارث و عدم همکاری ورثه در تقسیم ارث وجود داشته باشد، موضوع باید از مسیر قانونی مربوط پیگیری شود.
مرحله ششم؛ انتشار آگهی انحصار وراثت
برای تکمیل مراحل انحصار وراثت لازم است ثابت کنید که متوفی فقط همین فرزندان و وراث را داشته و هیچ وارث دیگری از داراییهای او ارث نمیبرد. برای این کار باید مدارک ارائه شده توسط وراث به وسیله مراجع قضایی بررسی شوند. سپس مراجع قضایی آگهی برای اینکه مشخص شود متوفی وراث دیگری دارد یا نه را در روزنامههای کثیرالانتشار منتشر میکنند.
در شهرهای کوچکتر این آگهی به صورت چاپ شده در محلهای مخصوص آگهی و در معرض دید عموم نصب میشود. پس از انتشار آگهی در صورتی که متوفی وارث دیگری داشته باشد وی میتواند به دادگاه مراجعه کند و با ارائه مدارک نام خودش را در بین وراثی که از متوفی ارث میبرند قرار دهند. برای تعیین وجود وارث جدید یا عدم وجود آن باید یک ماه از زمان آگهی چاپ شده بگذرد.
در صورتی که در طول این مدت فردی به دادگاه مراجعه نکند، مراحل انحصار وراثت توسط مرجع قضایی بین وراث اعلام شده انجام میشود.
فیلد های "*" اجباری هستند
مراحل انجام انحصار وراثت برای فوتی قبل از قانون جدید
برای فوتهایی که قبل از اجرای قانون جدید ثبت شدهاند و هنوز گواهی انحصار وراثت برای آنها صادر نشده است، ممکن است وراث یا ذینفعان نیاز به ثبت درخواست داشته باشند. در این حالت، درخواست از طریق سامانه مربوط ثبت میشود و سازمان ثبت احوال بر اساس اطلاعات موجود، گواهی را صادر میکند.
اگر اطلاعات متوفی یا وراث در پایگاههای اطلاعاتی کامل نباشد، ممکن است سازمان ثبت احوال امکان صدور گواهی را نداشته باشد و موضوع به پیگیری تکمیلی یا مراجعه به مرجع صالح نیاز پیدا کند. بنابراین برای پروندههای قدیمی، وضعیت ثبت فوت، اطلاعات وراث و مدارک هویتی باید دقیق بررسی شود.
مدت زمان انجام مراحل انحصار وراثت
در قانون جدید، صدور گواهی انحصار وراثت باید ظرف ۲۰ روز پس از گرفتن گواهی فوت انجام شود. با این حال، در عمل ممکن است مدت زمان نهایی به کامل بودن اطلاعات متوفی و وراث، نبودن اختلاف، ثبت درست فوت متوفی و نیاز یا عدم نیاز به اصلاح گواهی بستگی داشته باشد.
اگر پرونده مربوط به فوتهای قدیمی باشد، اطلاعات وراث کامل نباشد یا شخصی به گواهی صادرشده اعتراض کند، مراحل انحصار وراثت ممکن است بیشتر طول بکشد. بنابراین بهتر است مدت زمان انحصار وراثت را عددی قطعی و یکسان برای همه پروندهها در نظر نگیریم.
بعد از صدور گواهی انحصار وراثت چه باید کرد؟
بعد از صدور گواهی انحصار وراثت، وراث میتوانند برای تعیین تکلیف اموال متوفی اقدام کنند. گواهی انحصار وراثت فقط مشخص میکند چه کسانی وارث هستند و سهم هرکدام چقدر است؛ اما بهتنهایی باعث تقسیم خودکار اموال یا انتقال سند نمیشود.
بعد از گرفتن گواهی، معمولاً باید برای امور مالیات بر ارث، انتقال سند املاک، تعیین تکلیف حسابهای بانکی، سهام، خودرو، بیمه، حقوق بازنشستگی و در صورت نیاز تقسیم ترکه اقدام شود. اگر بین وراث اختلاف وجود داشته باشد، ممکن است لازم باشد موضوع از طریق دادخواست تقسیم ترکه یا سایر اقدامات حقوقی پیگیری شود.
انحصار وراثت افراد خارج از کشور
انحصار وراثت خارج از کشور تابع قوانین اتباع ایرانی است و کسانی که خارج از ایران ساکن هستند با کمک وکلای انحصار وراثت میتوانند کارهایشان را پیش ببرند. برای وکالت دادن به یک وکیل پایه یک دادگستری جهت پیشبرد برنامههای انحصار و وراثت لازم است که به سامانه پیگیری انحصار وراثت مانند سامانه ثنا یا سامانه میخک مراجعه کنید.
در صورتی که شرایط ثبت نام در سامانه میخک و ثنا را ندارید میتوانید با امضای قرارداد الکترونیک با وکیل انحصار وراثت انجام کلیه امور تحریر و تقسیم ترکه را به وکیلتان واگذار کنید.
انجام مراحل انحصار وراثت توسط وکیل
اگرچه بسیاری از مراحل انحصار وراثت در قانون جدید الکترونیکی شده است، اما در پروندههای دارای اختلاف، وراث خارج از کشور، وجود اموال متعدد، نقص اطلاعات، اعتراض به گواهی یا نیاز به تقسیم ترکه، کمک گرفتن از وکیل میتواند روند کار را سادهتر کند.
وکیل انحصار وراثت میتواند وضعیت گواهی، مدارک، وراث قانونی، اعتراض احتمالی، مالیات بر ارث و اقدامات بعد از صدور گواهی را بررسی کند و در صورت نیاز، پیگیریهای اداری و حقوقی مربوط به پرونده را انجام دهد.
جمعبندی
مراحل انحصار وراثت در قانون جدید نسبت به گذشته سادهتر و الکترونیکیتر شده است. در حال حاضر، پس از ثبت گواهی فوت، گواهی انحصار وراثت معمولاً از طریق سازمان ثبت احوال و بر اساس اطلاعات سامانهای صادر میشود و دیگر بسیاری از مراحل حضوری قدیمی برای همه پروندهها کاربرد سابق را ندارد.
با این حال، اگر فوت مربوط به قبل از اجرای قانون جدید باشد، اطلاعات وراث ناقص باشد، گواهی صادر نشود، شخصی به گواهی اعتراض داشته باشد یا بعد از صدور گواهی نیاز به تقسیم ترکه و انتقال اموال باشد، پیگیری دقیق مراحل همچنان اهمیت دارد. بنابراین برای انجام درست انحصار وراثت، باید وضعیت ثبت فوت، اطلاعات وراث، گواهی صادرشده و اقدامات بعد از آن بهصورت کامل بررسی شود.
سوالات متداول مراحل انحصار وراثت
مراحل انحصار وراثت چیست؟
مراحل انحصار وراثت شامل گرفتن گواهی فوت، بررسی اطلاعات وراث در ثبت احوال، صدور گواهی انحصار وراثت، ابلاغ الکترونیکی گواهی و در صورت نیاز، اعتراض یا اصلاح گواهی است.
مراحل گام به گام انحصار وراثت الکترونیکی چگونه است؟
در انحصار وراثت الکترونیکی، بعد از ثبت فوت، اطلاعات متوفی و وراث در سامانههای ثبت احوال بررسی میشود و گواهی انحصار وراثت بهصورت سامانهای صادر و ابلاغ میگردد.
آیا برای انحصار وراثت باید به شورای حل اختلاف مراجعه کرد؟
در قانون جدید، صدور گواهی انحصار وراثت به سازمان ثبت احوال و سامانههای مربوط ارجاع داده شده است. با این حال، در برخی موارد خاص مثل اعتراض، نقص اطلاعات یا پروندههای قدیمی ممکن است پیگیری جداگانه لازم باشد.
مراحل انجام انحصار وراثت چقدر طول میکشد؟
طبق قانون جدید، گواهی انحصار وراثت باید ظرف ۲۰ روز پس از ثبت گواهی فوت صادر شود. اما در صورت نقص اطلاعات، اعتراض یا نیاز به اصلاح، ممکن است روند پرونده طولانیتر شود.
